Potoczne rozumienie śmierci a jego filozoficzne i bioetyczne konsekwencje
Projekt badawczy "Potoczne rozumienie śmierci a jego filozoficzne i bioetyczne konsekwencje" finansowany w ramach konkursu „Granty na granty – promocja jakości V (Horyzont Europa)” - konkurs VII - w związku z przygotowaniem wniosku projektowego do programu badawczego Unii Europejskiej, nr GGPJ7/HEUROPA/00/645536/2024. Instytucją finansującą projekt jest Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Podstawowe informacje
Tutuł projektu: Potoczne rozumienie śmierci a jego filozoficzne i bioetyczne konsekwencje
Przedmiotem dociekań w ramach projektu jest potoczne rozumienie śmierci oraz jego filozoficzne i bioetyczne konsekwencje. Mimo postępującego rozwoju technologii podtrzymujących życie czy transplantologii, pojęcie śmierci pozostaje mocno niejednoznaczne, stawiając nas przed doniosłymi wyzwaniami etycznymi, filozoficznymi i praktycznymi. Celem niniejszych badań jest przyjrzenie się sposobom konceptualizacji śmierci przez osoby niebędące ekspertami; ustalenie, czy laicy operują tu jednym czy wieloma zależnymi od kontekstu pojęciami (w ramach tzw. pozabranżowego pluralizmu, ang. lay pluralism) oraz jaką rolę przy stwierdzaniu zgonu odgrywa pragmatyka (co oddajemy mówiąc o jego “uwikłaniu praktycznym”, ang. practice dependence). Korzystając z metod filozofii eksperymentalnej i technik przetwarzania języka naturalnego w oparciu o korpusy tekstów, zbiorę dane empiryczne pomocne w szczegółowej systematyce potocznego języka związanego ze śmiercią. Projekt umożliwi wgląd w społeczne nastawienie do śmierci, zwłaszcza w odniesieniu do kwestii budzących kontrowersje, jak np. zespół nieresponsywnego czuwania, dawstwo organów czy śmierć mózgowa. Obserwacje te będą pomocne w toczących się dyskusjach etycznych i bioetycznych, przewidywaniu społecznych reakcji na określone praktyki medyczne oraz wiążących się z tym konsekwencji po stronie prawodawców i klinicystów. Ambicją proponowanych badań, dzięki międzydyscyplinarnej współpracy i oparciu w bioetyce empirycznej, jest zasypanie przepaści między teoriami filozoficznymi, standardami medycznymi a społecznym rozumieniem tematyki śmierci, co doprowadzi w dłuższej perspektywie do zwiększenia etycznej wrażliwości w świadczeniu opieki zdrowotnej oraz skuteczniejszych strategii komunikacyjnych w kontekście decyzji podejmowanych u schyłku życia. Wnioski z projektu zostaną ogłoszone w formie publikacji, warsztatów i kampanii informacyjnych, wspomagających rozumienie poruszanej tematyki i propagujących międzydyscyplinarną dyskusję.
